درس پژوهی

روی بخشنامه کلیک نمایید


 

مقدمه:

نخستین کس که بحث «درس پژوهی» را در ایران مطرح کرد ، محمد رضا سرکارآرانی بود . او به دلیل تحصیل و پژوهش درکشور ژاپن ، از جمله کسانی بود که به طور عملی با مفهوم این تفکر در میان کارگزاران آموزشی ژاپن آشنا شد و خود به توسعه ی آن پرداخت .

درس پژوهی الگوی به سازی عمل کارگزاران آموزشی  است که بر چرخه ی پژوهش ، یادگیری گروهی، کیفی، مشارکتی و مداوم کارگزاران آموزشی شامل تبیین مسئله ، طراحی ، بازاندیشی عمل و بازبینی یافته ها استوار است . ابتدا معلمان مسائل  آموزشی مدرسه را بررسی و پرسش های پژوهشی در کلاس درس را تبیین می کنند . سپس طرح درسی برای انجام پژوهش مشارکتی در آموزش پیشنهاد می کنند . آن گاه آن را به اجرا و مشاهده می گذارند و سپس به ارزیابی و بازاندیشی فرایند عمل و بازبینی پیش فرض های ذهنی کارگزاران آموزشی می پردازند . در این فرایند ، یادگیری از یک دیگر به صورت مشارکتی سازمان دهی می شود و در عمل ، ظرفیت مدارس برای گسترش یادگیری سازمانی ، تولید و به کارگیری دانش حرفه ای ، شوق تغییر درمدرسه و گسترش ظرفیت تغییر خود پایدار افزایش می یابد. در فرایند به سازی مداوم آموزش معلمان  به مشاهده و بازاندیشی در عمل  خود برانگیخته  می شوند و دانش آموزان در بهبود فرایند آموزش و یادگیری ، شریک حرفه ای معلمان خود می شوند .

درس پژوهی فرایند عمل فکورانه ی کارگزاران آموزشی مبتنی بر شواهد عینی است . بنابراین تمرین مشاهده ی فعال ، تفکر انتقادی ، مشارکت در گفت و گو های حرفه ای و بحث درباره ی سناریو های آموزشی و نحوه ی تهیه ، اجرا ، بازبینی و تغییر آن ها ، نیازمند  زمان و ممارست مستمر است. به ویژه در شرایطی که بیشتر کارگزاران آموزشی آموخته اند با احتیاط در مقابل شرایط و   پدیده های تازه واکنش نشان دهند و از کنشی که مستلزم هزینه است ، ماهرانه پرهیز کنند . سازمان دهی فرصت های یادگیری از طریق درس پژوهی به ویژه در برنامه های پرورش حرفه ای معلمان (پیش و ضمن خدمت ) برای فراهم سازی امکان فعال بودن ، خلاقیت ، گفت و گو ، یادگیری و پژوهش مشارکتی سازنده است . پژوهش های نگارنده نشان می دهدکه توجه به راهبردهای زیر ، کارگزارانه آموزشی را برای انجام دادن این مهم یاری می کند :

1-فرصت های گفت و گو و گردهمایی در محیط های غیر رسمی را از بیش از پیش برای معلمان فراهم کنید .

2--شبکه های ارتباطی اثربخشی برای سهیم شدن آموزگاران در ایده ها و تجربه های یکدیگر سازمان کنید .

 3-نقش هریک از شرکت کنندگان را در نشست های آموزشی ، حرفه ای و پژوهشی – به ویژه اموری که مانند درس پژوهی از لحاظ ماهیت مشارکتی است – به روشنی معین کنید .

4-اززبان مشترک برای تبیین ایده های یکدیگر استفاده و صبر کنید تا فهم جمعی از آن چه بیان می شوند ، شکل گیرد .

5-به فرایندها و پیامدهای (نتایج عینی ) برنامه های نوسازی آموزش به صورت هماهنگ و موزون توجه نشان دهید .

6-زمینه ها ،هدف ها و برنامه های عمل مشترک را به روشنی تبیین کنید .

7-برای توانمند سازی معلمان ، در جست و جوی چشم اندازها و ارزش های مشترک و ایده های قابل انتقال به فرایندهای آموزش و یادگیری باشید .

8-برای ترویج فرهنگ تعامل ، گفت و گو و مشارکت ، به شیوه های تازه ای مانند کاهش سلسله مراتب سازمانی برای سازمان دهی امور بیندیشید .

9-توجه کنید که به سازی مستمر آموزش، به ترویج الگوهای اثربخش آموزشی نیاز دارد و تغییر سناریو های آموزشی امری زمان بر است .

10-به سازی آموزش تنها به پرورش توانایی های فردی معلم محدود نمی شود . تجدید نظر در روش های تدریس و تاکید بیشتر بر روش های آموزش و یادگیری گروهی و مشارکتی لازم است .

به کارگیری این راهبردها به ترویج درس پژوهی در فرایند گسترش این ایده یاری می دهد که آموزش ، امری فرهنگی است .

بنابراین لازم است کارگزاران و پژوهشگران آموزشی هم زمان با توانمند سازی معلم به راهبرهای لازم برای تغییر سناریو های آموزشی و فرهنگ مدرسه بیندیشند . پس به مدیران آموزشی توصیه می شود ، به معلمان کمک کنند تا به تدریج درهای کلاس درس خود را به روی همکاران خود بگشایند ، آن ها را به مشاهده ی فرایند تدریس خود دعوت کنند ، پس از تدریس با آن ها درباره ی کلاس درس و روش تدریس خود گفت و گو کنند و در تجربه های یکدیگر برای به سازی تدریس سهیم شوند . در مرحله ی بعد طرح درس مشترکی طراحی و با مشارکت فعال یکدیگر و همکاران پژوهشگران آموزشی آن را اجرا و بازبینی کنند . به این ترتیب ، کارگزاران و پژوهش گران آموزشی در چرخه ی یادگیری (تبیین مسئله ، طراحی ، عمل ، بازاندیشی و یادگیری ) فعالی قرار می گیرند که به بهسازی سناریو های آموزشی کمک می کند .

 نگارنده براین باور است که تجربه ی «معلم پژوهنده» و برگزاری«جشنواره های برتر»در ایران ،که از طریق باز اندیشی در فرایند تدریس ، نحوه ی بیان ، کیفیت انتقال مفاهیم ، سازمان دهی فرصت های مفهوم سازی و تعامل میان       دانش آموزان ارزیابی می شود ، به ترویج ایده ی درس پژوهی برای پرورش حرفه ای معلمانی توانمند تر و به سازی مستمر سناریو های آموزشی یاری می رساند .برای پرورش حرفه ای معلمانی توانمند تر و به سازی مستمر سناریو های آموزشی یاری می رساند .


بسمه تعالی

 گام اول :

فعالیت های قبل از درس

تعیین اهداف :

 

الف ) هدف کلی :

 تشخیص حروف چند شکلی با صدای یکسان ((ص،س،ث) در کلمات 

 

ب ) اهداف جزئی :

1-افزایش دقت دیداری دانش آموزان

2-  تقویت حافظه دیداری دانش آموزان.

3- آشنایی با املا کلماتی که حروف (ص،س،ث) در آنها بکار رفته است  .

4-آشنا یی و تشخیص کاربرد این حروف در کلمات مختلف

 

ج ) اهداف رفتاری و آموزشی :

حیطه شناختی ( اطلاعات کلامی ، مهارت های ذهنی ، راهبرد های شناختی )

دانش آموزان در پایان درس بتوانند

چند کلمه دارای  حروف (ص،س،ث)  رانام  می برد   . (یاد آوری)

  در یک متن کاربرد غلط(ص،س،ث) در کلمات مختلف  را  اصلاح می کند . (کاربرد)

برای کاربرد درست حروف (ص،س،ث)  در کلمات مثال می آورد  . (درک و فهم )

املا کلمات دارای حروف (ص،س،ث)  را با مهارت می نویسد (کاربرد)

حیطه عاطفی ( نگرش ها )

به  نحوه نوشتن کلمات دارای حروف (ص،س،ث)  دقت می کند(دریافت )

 از شرکت در فعالیت های گروهی ترتیب داده شده برای کسب این مهارت لذت می برد ( واکنش )

در انجام فعالیت ها و تمرین ها ی گروهی سهیم می شود ( ارزش گذاری )

هنگام دیدن هر  تصویر مرکب اجزاء آن را به درستی  توصیف می کند 

حیطه روانی - حرکتی ( مهارت های حرکتی )

کلمات دارای حروف (ص،س،ث)  را پس از مشاهده باز نویسی می کند ( تقلید )

کلمه دارای حروف (ص،س،ث)  را بدون کمک معلم مکرراً می نویسید  . (اجرای مستقل)

با دیدن هر  تصویر مرکب اجزا آن رابه خاطر می سپارد ( عادی شدن )   

 

د ) تعیین رفتار ورودی :

 دانش آموزان حروف حروف (ص،س،ث)   را یاد گرفته اند   

استفاده از یا فته های پژوهشی ،کتاب اختلالات دیکته نویسی

ه ) چگونگی تعیین محتوا

بازی ،مشاهده ،پرسش و پاسخ

ز ) تعیین روش ها و فنون آموزشی

تعامل بین دانش آموز - دانش آموز*

تعامل بین دانش آموز - معلم*

 

ح ) پیش بینی نوع سازماندهی گروهی

نصب تصویر از قبل روی تخته سیاه - چیدن صندلی ها برای 3 گروه 2نفره

تنظیم فضای فیزیکی کلاس از نظر میزان نور ، گرما

ط ) تنظیم فضای آموزشی

تصاویر مرکب ،کارت های حروف (ص،س،ث)  ، کارت کلمات دارای حروف (ص،س،ث) کتاب داستان ، رایانه ، مکعب هایی که روی آن حروف مختلف نوشته شده است،ظرف شن یا نمک ، میزی که سطح آن با مقوای سفید و پلاستیک روشن پوشیده شده است، گواش ،گچ ،...   

ی ) انتخاب رسانه ها و وسائل

گام دوم :

فعالیت های ضمن تدریس

زمان (دقیقه)

عنوان مهارت

2

 

3

1 . برقراری ارتباط

1-1 ) مهارت برقراری ارتباط:

 سلام ، احوال پرسی ، شروع با نام خدا ، حضور و غیاب ، تقویم روز ، توجه به وضعیت نشستن دانش آموزان و استفاده از  وسایل توانبخشی

2-1 ) مهارت تمرکز بخشی :گروه بندی دانش آموزان با استفاده از کارت  حروف (ص،س،ث)   و خواندن آن به کمک دانش آموزان و قرار گرفتن دارندگان کارت های مشابه در یک گروه

 

3

2. مهارت اجرای آزمون

1-2 ) تهیه آزمون ورودی :

با نشان دادن کارتی که کلمات آموخته شده در جلسه قبل روی آن نوشته شده است  از دانش آموزان می خواهیم که آن را بخوانندو بدون نگاه کردن به کارت با مکعب حروف کلمه را باز سازی کنند- شکل درست نوشتاری کلمات آموخته شده در جلسات قبل را نشان دهند از کلمه های آموخته شده در جلسه قبل چند تا را نام ببرند. به بهترین ها ستاره می دهیم     

2-2 ) شیوه ارزشیابی :

شفاهی -  عملی  

 

 

 

 

زمان (دقیقه )

عنوان مهارت

 

 

 

5/1

 

 

2

 

 

 

 

 

1

3. مهارت ارائه درس جدید

رویداد های آموزشی : *

1-3 )  آمادگی (تمرکز بخشی ، ایجاد انگیزه و ... )

الف ) جلب توجه :

گفتن قصه خاله سوسکه  و نمایش تصویر مرکبی که خاله سوسکه برای دانش آموزان و بچه های خودش آماده کرده است

ب ) ایجاد انگیزه :

نمایش تصویر ارایه شده از سوی خاله سوسکه به مدت 10 ثانیه سپس مخفی کردن آن و پرسش در مورد اجزا تصویر بدون قضاوت در مورد پاسخ ها دانش آموز و نمایش مجدد جهت افزایش دقت دیداری به مدت 10 ثانیه و طرح پرسش های جدید و به بهترین ها جایزه می دهیم 

ج ) مطلع کردن یاد گیرندگان از هدف ها :

 آموزگار به دانش آموز می گوید : بچه ها من در این مدتی که با بچه های خوبی مثل شما کار کردم متوجه شدم که موقع نوشتن املا کلمه هایی که حروف  حروف (ص،س،ث)  یا (ر،ز،ذ،ظ) دارن رو اشتباه می نویسن حالا می خوایم با هم چند تا تمرین انجام بدیم که شما کلمه هایی که با این حروف نوشته میشن رو بهتر بشناسید ودرست بنویسید

د ) تحریک یاد آوری و پیش نیازهای یادگیری :

 

 

زمان (دقیقه )

عنوان مهارت

 

 

 

 

17

2-3 )  ارائه مطالب : (ارائه درس)

 در ادامه تمرین های جلسات قبل ابتدا دانمش آموزان را به حیاط می بریم و 3 ایستگاه و سه مرحله یاد آوری و باز نویسی را برای ایشان در نظر می گیریم. در ایستگاه اول یک کارتی که در آن یکی از حروف (ص،س،ث)   بکار رفته است را به مدت 6 ثانیه در معرض دید دانش آموزان قرار می دهیم. سپس آن را مخفی کرده و می گوییم کارت را بخوان در صورت موفقیت از او می خواهیم که کلمه را در هوا بنویسد( مرحله 1)  درمرحله 2 از او  چند متر دورتر است می خواهیم که با انگشت آغشته به رنگ آن را روی تابلویی بنویسد در مرحله 3 که بازهم چند متر دورتر است می خواهیم که همان کلمه را به خاطر آورده و این بار در ساحل شن یا نمک بنویسد  در ایستگاه دوم هم 2 کلمه و در ایستگاه سوم سه کلمه به ایشان نمایش می دهیم و پس از خواندن کلمات 3 مرحله فوق را اجرا می کنیم . پس از شستن دست ها به کلاس برمی گردیم و در ادامه به گروه ها کارتی حاوی سه کلمه را نشان می دهیم  تا بادقت ببینند و می خواهیم که همگی کلمات را بخاطر آورده و روی کاغذ بنویسند و  با دیدن مجدد کارت در مورد درستی آن قضاوت کنند در  هر دو مرحله به بهترین ها ستاره می دهیم    

 

2

3-3 ) فراخوان عملکرد ( ارزشیابی مرحله ای):

کاغذ خط کشی شده حاوی سربرگ های حروف (ص،س،ث)   در اختیار نفرات برگزیده گروه ها قرار می دهیم و می خواهیم از کلماتی که امروز با املای آن آشنا شده اند   را در جدول و در ستون مربوطه بنویسند سپس از نفر دوم گروه می خواهیم که در مورد درستی نوشته های دوستش قضاوت کند  

 

 

4-3 )تدارک بازخورد:

برای اشکالات احتمالی آموزش های ویژه در نظر گرفته شده است

 

5/2

5-3 )سنجش عملکرد : (پایانی)

متن املای بچه های خاله سوسکه را به دانش آموزان می دهیم تا غلط های آن را پیدا کرده و اصلاح نمایند

 

زمان (دقیقه )

عنوان مهارت

 

2

 4 دست یابی به یاد آوری و انتقال

1-4 ) جمع بندی و خلاصه کردن :

کارت هایی که شامل کلمات آموخته شده به همراه چند کارت دیگر را به دانش آموزان نشان می دهیم و می خواهیم کلمات  آموخته شده را جدا کنند و بعد از پایان وقت بخوانند  ( حالت مسابقه ) بهترین ها ستاره می گیرند

 

 

2

2-4) تمرین و تکلیف کلاسی :

 تصویری را به دانش آموزان نمایش می دهیم و می خواهیم اسم آن را با مکعب حروف بنویسند

 

 

3-4 ) مدیریت کلاسی :

تشویق انفرادی و گروهی - هدایت فعالیت ها - کنترل فعالیت ها

توجه آموزگار به وضعیت های پیش آمده در کلاس و سعی در کنترل و هدایت آنها

بکارگیری دانش آموزان انرژیک و بیش فعال در فعالیت های جسمانی

توجه به نیاز های توانبخشی دانش آموزان  

گام سوم :

فعالیت های پس از تدریس

زمان (دقیقه)

عنوان مهارت

2

4- فعالیت های تکمیلی خارج از کلاس (ارایه عکس ، پوستر ، واحد کار ، پژوهش و ...)

 به هر دانش آموز کتاب داستانی می دهیم تا

1 -  در منزل آن را بخوانندو از خواندن داستان لذت ببرند 

2- دور کلماتی که حروف (ص،س،ث)    دارند خط بکشند

3 - کلمات یاد شده را در دفتر مشق خود بنویسند 

 

شیوه نامه

«جشنواره درس پژوهی»

« ویژه معلمان دوره ابتدایی»

گروه تکنولوژی وگروههای آموزشی ابتدایی

سال تحصیلی 94-93

 

 درس پژوهی        (lesson study)

مقدمه

پژوهش‌های اخیر در زمینه توسعه‌ی حرفه‌ای معلمان، روشنگر جهت گیری‌های متفاوتی از اقدامات معمول در این حوزه است. این پژوهش‌ها بیشتر بر مدرسه وکلاس درس استوار است ومی‌کوشد معلمان را بیش از پیش در تصمیم گیری‌های مربوط به شیوه‌های بهبود کیفیت آموزشی مدارس مشارکت دهد. این آموزش به معلمان کمک می‌کند تا به هنگام کسب صلاحیت‌های حرفه‌ای در حین کار به بازسازی فکری خویش ودانش‌آموزان در فرآیند یاددهی –یادگیری توجه جدی مبذول دارند.درس پژوهی، یکی از الگوهای مناسبی از پژوهش‌های مشارکتی در کلاس درس است که برای توسعه حرفه‌ای معلمان یک مدرسه یا مدارس همتا مد نظر صاحب نظران وپژوهشگران آموزشی قرار گرفته است.

لذا گروه تکنولوژی وگروههای آموزشی ابتدایی در نظر دارد،  در راستای ارتقاء علمی وعملی معلمان گرامی وبهبود کیفیت شیوه‌های آموزشی ، جشنواره درس پژوهی را در سطح مدارس مناطق وشهرستان‌های استان برگزار نماید.

 

 

مفهوم درس پژوهی                              :   (lesson study)

گروهی از معلمان موضوع خاصی از برنامه درسی را برمی گزینند. آن را به عنوان واحد کار طراحی ، اجرا وارزشیابی می‌کنند واز محصول آن در تدریس بهتر استفاده می‌برند.  یکی از اعضای گروه برنامه را اجرا و دیگران در جهت رسیدن به الگوی مشترک آن را نقد واصلاح می‌کنند. در واقع گروه درس پژوه ، کارمی‌کنند تا تدریس را مورد مشاهده قرارداده وپس از نقد وبررسی تدریس، آن را به شیوه‌ای بهینه اصلاح نموده تا به تدریس موثرتری برسند.

 

 

اهداف درس پژوهی :

-        گسترش فرهنگ یادگیری در مدارس وفراهم کردن محیط یادگیری معلمان از یکدیگر

-        تبادل تجارب مفید آموزشی وتغییر در دیدگاه آموزشی همکاران

-        ارتقا سطح دانش حرفه‌ای معلمان

-        باز اندیشی  معلمان در رفتار خود

-        مدلی اثربخش برای پژوهش در مدرسه

-         توسعه دادن محیطی انعطاف پذیر برای دستیابی به یادگیری سازمانی

-        ترویج تفکر انتقادی

-        درک عمیق تر مدیران آموزشی از درس پژوهی وبکارگیری استراتژی‌های اثربخش‌تر در ارتقای مدیریت آموزشی

 

مراحل درس پژوهی

1-    تبیین مساله وانتخاب موضوع :

-        دانش‌آموزان در درک کدام مباحث ودروس مشکل دارند؟

-        یافتن روشی برای انتقال یک مفهوم جدید در کلاس درس

-        مساله می‌تواند یک سوال جزئی مانند بهبود (فهم دانش‌آموزان از چگونگی جمع کردن کسرهایی با مخرج نامساوی باشد.)

2- برنامه‌ریزی درس پژوهی:

- ضرورت واهمیت پرداختن به موضوع (از طریق درس پژوهی)

- کاربرد‌های عملی ونظری

- تهیه وتدوین الگوی طرح درس (مبتنی بر روش‌های فعال تدریس )

- تعیین اعضای گروه (3 نفر) وظایف ومسئولیت

- امکانات مورد نیاز برای مجری درس ،زمان انجام فیلمبرداری،تعیین دبیر تیم و...

- تهیه طرح درس توسط گروه

3- آموزش درس بر اساس برنامه وطرح درس تنظیم شده انجام گردد.

- تعیین تاریخ تدریس ، نشستن معلمان هنگام تدریس در عقب کلاس

- انجام فیلمبرداری توسط یک نفر

- یک نفرتدریس معلم را براساس طرح درس تعیین نظارت می‌کند.

- یک نفر واکنش ها ، عملکرد دانش آموزان را زیر نظر دارد و ضمن تهیه گزارش میزان علاقه و فعالیت های آنان را زیر نظر دارد .

4- ارزشیابی تدریس و بازتاب تاثیر آن در برنامه ریزی مجدد درس :

ابتدا معلم مجری طرح در مورد تدریس خود و چگونگی اجرای درس و مسائل عمده آن صحبت می نماید . در ادامه معلمان عضو گروه با دیدی انتقادی درباره ی قسمت هایی از درس که از نظر آنان مشکل داشته است صحبت             می نمایند . لذا تمرکز بر درس می باشد نه معلمی که آن را تدریس نموده است . درس محصول گروه است و همه اعضا در مورد نتیجه برنامه خود احساس مسئولیت نموده و در واقع از خود انتقاد می کنند . دبیر تیم تمام نقطه نظرات را یادداشت می نماید.

5- تجدید نظر در تدریس :

 معلمان گروه درس پژوهی با توجه به مشاهدات و بازخوردهادر درس تجدید نظر می کنند. (مواد آموزشی ، فعالیت ها ، سوال ها و...)

با یک سوال اساسی چگونه می توان برنامه ها را بهتر اجرا کرد ؟

با توجه به مشاهدات و یادداشت های معلمان ، واکنش های دانش آموزان و نظرات معلم مجری ، در طرح درس تجدید نظر می شود .

ممکن است طرح درس ( روش تدریس ، فعالیت ها ، سوال ها، مسائل مطرح شده ، مواد و رسانه انتخاب شده یا همه اجزای درس ) تغییر کند تا در دور بعد تدریس ، نتایج بهتری به دست آید .

6- آموزش درس تجدید نظر شده :

درس تجدید نظر شده یک بار دیگر با رفع نواقص و بر اساس اصلاحات انجام شده تدریس می گردد.

( تدریس نهایی)

این تدریس ممکن است توسط همان معلم و در همان کلاس یا توسط یکی دیگر از اعضای گروه و در همان کلاس یا در مکانی دیگر تدریس شود .

در این مرحله اعضای شورای معلمان نیز می توانند در تدریس حضور داشته باشند .

7- ارزشیابی و بازاندیشی سوال :

در این مرحله می شود که چیزی از درس پژوهی و اجرای آن آموخته شد ؟

یادگیری و فهم دانش آموزان و مساله ای که به خاطر آن پژوهش انجام شد ، برررسی می شود و تیم از خود می پرسند تا چه اندازه خوب عمل کردیم . بطور کلی میزان تحقق اهداف بیان می شود .

در این مرحله ممکن است از افرادی مانند معلمان مجرب ، مولفان کتب درسی، اساتید دانشگاه ، انجمن های علمی مرتبط با موضوع درس پژوهی دعوت به عمل آید . همه اعضای شورای معلمان  به همراه یک فرد متخصص خارج از مدرسه تدریس را نقد و بررسی و تغییراتی پیشنهاد می کنند .

8- سهیم شدن در نتایج و دستاوردها :

نوشتن گزارش پایانی ( تشریح فرایند درس پژوهی و یافته ها همراه با مستندات ، گزارش ها ، فیلم ها ، عکس ها، صورت جلسات، نقطه نظرات معلمان و دانش آموزان و اولیا)

بازدید های افراد متخصص و مسئولین ؛ بازدید های معلمان از مدارس یکدیگر ؛ تبادل تجربیات

 کلیات و نحوه ی اجرا :

1- جشنواره درس پژوهی برای شش پایه و کلاس چند پایه دوره ابتدایی در سال تحصیلی 92-91 به شرح زیر اجرا  می شود :

ردیف

پایه

ماده درسی

1

اول

فارسی

2

دوم

علوم

3

سوم

ریاضی

4

چهارم

تعلیمات اجتماعی(جغرافی)

5

پنجم

ریاضی

6

ششم

علوم

7

چندپایه

براساس دروس 6 پایه می توانند ارائه فعالیت نمایند

 

تقویم اجرایی:

ردیف

موضوع

زمان اجرا

1

تشکیل کمیته اجرایی در منطقه/ شهرستان

آذر ماه

2

ارسال شیوه نامه به مدارس

آذر ماه

3

اعلام آمادگی گروه های درس پژوه

هفته اول دی ماه

4

برگزاری کارگاه های آموزشی

هفته دوم تا پایان دی ماه

5

ارسال آمار و مشخصات گروه درس پژوهی به استان

هفته اول بهمن ماه

6

فعالیت گروه های درس پژوه در مدارس

هفته دوم بهمن تا هفته اول اسفند ماه

7

ارزیابی و انتخاب گروه های برتر درس پژوهی مدارس جهت ورود به مرحله منطقه / شهرستان

هفته دوم اسفند ماه

8

ارسال طرح های برتر درس پژوهی منطقه / شهرستان همراه با مستندات به استان

هفته سوم وچهارم اسفند

9

تقدیر از برگزیدگان

اردیبهشت ماه

 

2-    معلمان علاقمند به شرکت در جشنواره می توانند در قالب یک تیم سه نفره شامل ( طراح سناریو ، طرح تجهیزات و رسانه ها و مجری تدریس) به تولید سناریو و اجرای عملی تدریس بپردازند .

3- نقش هریک از اعضای تیم به شرح زیر می باشد :

* طراح سناریو (با تاکید بر الگوها و روش های فعال تدریس) :

همکاران گرامی که در زمینه ی طراحی و انتخاب الگوها و روش های فعال تدریس موضوع مورد نظر در هر پایه توانمند می باشند ضمن هم فکری و هماهنگی با دیگر اعضای تیم با تدوین و طراحی سناریو در جهت حضور گروه در جشنواره الگوهای مناسب تدریس مشارکت خواهند داشت .

* مدیر رسانه(معلم ناظر و طراح تجهیزات و رسانه های متناسب با موضوع تدریس جشنواره) : به منظور تقویت روش های نوین تدریس از جمله روش تدریس چند حسی (مختلط) و ... که منجر به هدایت یادگیری از طریق تمام حواس خواهد شد همکاران علاقمند و آگاه در زمینه ی تجهیزات  و وسایل کمک آموزشی از جمله رسانه های مبتنی بر  ITضمن پی گیری تدوین سناریو در امور رسانه ای فرآیند تدریس مشارکت خواهند داشت .

* مجری تدریس ( با تاکید براجرای الگوها و روش های فعال تدریس در کلاس درس) : همکاران علاقمند و توانمند در زمینه ی اجرا و انجام ارزشیابی متناسب با موضوع تدریس ضمن پی گیری تدوین سناریو ، در اجرای تدریس به صورت عملی و در کلاس واقعی مشارکت خواهند داشت .

*از آن جا که شیوه نامه ی جشنواره درس پژوهی بر اساس خرد جمعی و تفکر گروهی تدوین گردیده است ، انتظار می رود انتخاب موضوع تدریس در هر پایه ، انتخاب الگوهای و روش های مناسب ، انتخاب رسانه ها و تجهیزات آموزشی ، انتخاب ابزارهای ارزشیابی و ... براساس کارگروهی صورت پذیرد .

4- هیچ گونه محدودیتی در انتخاب اعضای تیم به لحاظ اشتغال در یک آموزشگاه یا در یک پایه نمی باشد .

5- تدریس در کلاس درس با حضور اعضای تیم و دانش آموزان صورت می پذیرد ، که دانش آموزان در نقش فراگیر و اعضای تیم در نقش مجری تدریس و ناظرین بر اجرا خواهند بود . در این شیوه مجری ، اجرا کننده فرایند تدریس و ناظرین( طراح سناریو و مدیر رسانه) مسئول ثبت گزارش از کیفیت و تاثیر الگوها و روش های پیشنهاد ی ( طراح سناریو) و رسانه های ارائه شده ( مدیر رسانه ) در فرم پیوست الف خواهند بود .

در پایان 30 دقیقه ی تدریس ضمن تکمیل یک نمونه فرم پیوست الف جهت ثبت گزارش از اجرای تدریس توسط مجری، ناظرین طی نشست 15 دقیقه ای به جمع بندی گزارشات خود پرداخته و ضمن تکمیل فرم پیوست ب گزارشی از فرآیند تدریس به داوران ارائه خواهند داد .

لازم به ذکر است ، تکمیل فرم های الف و ب و تحویل فرم ب به داوران ضروری است و در فرم امتیاز بندی بند خاص لحاظ گردیده است .

6- شایسته است کلیه تجهیزات فرآیند تدریس در قالب تیم از تولیدات اعضای تیم باشد.

7- مناطق در برگزاری کارگاه های آموزش سناریو نویسی و درس پژوهی برنامه ریزی های لازم را بنمایند .

8- اطلاع رسانی دقیق و به موقع بر طبق شیوه نامه ارسالی توسط کارشناسان محترم صورت پذیرد .

9- مستند کردن اثر از طریق فیلمبرداری:

- گروه درس پژوهی باید جریان تدریس و اقدامات راجع به نقد و گفتگو ی گروه خود را به تصویر کشیده و در قالب DVD در اختیار ارزیابان منطقه قرار دهد.

- با توجه به این‌که فیلم های‌گردآوری شده تحت عنوان بانک اطلاعاتی تدریس پایه های مختلف تحصیلی دوره ی ابتدایی درآرشیو گروه تکنولوژی و گروه های آموزشی دوره ی ابتدایی جهت استفاده همکاران نگهداری خواهد شد و داوری آثار از روی فیلم های ارسالی خواهد بود توجه به نکات زیر در اجرای فیلمبرداری لازم می باشد :

- رعایت اصول اخلاقی و مذهبی از جمله پوشش مناسب و ...

- ضبط اجرای تدریس همکاران بر روی فیلم DVD صورت پذیرد .

- دوربین در زمان فیلمبرداری ثابت ولی در صورت ضبط مواردی که نیاز به حرکت دوربین می باشد ( فعالیت گروهی و ...) با هماهنگی قبلی آموزگار و فیلمبردار مشروط بر این که حرکت آن موجب مزاحمت و حواس پرتی دانش آموزان نگردد، امکان پذیر می باشد.

- عدم استفاده از میکروفن دوربین و بکارگیری میکروفن متصل به دوربین (سیار و ...) جهت ضبط صدا و بالا بودن کیفیت صوتی فیلم در امر داوری.

- عدم استفاده از میکس ، افکت، تیتراژ و هر موردی که فیلم را غیر واقعی نمایش می دهد.

- مدت زمان تدریس 30 دقیق می باشد.

- از صحنه های مهم تدریس و تعاملات دانش آموزی و معلم به نحو مطلوب فیلمبرداری آموزشی صورت پذیرد.

10- معلمان گرامی در کلاس های چندپایه نیز در قالب یک گروه سه نفره می توانند با محوریت یک درس ارائه فعالیت نمایند . شایان ذکر است طراحی آموزشی در کلاس های چند پایه حتما به صورت تلفیقی باشد ، ( یکی از درس های مذکور به صورت محور و یک درس فرعی به صورت دلخواه در کنار آن لحاظ گردد.)

11- اعضای کمیته اجرایی در مناطق و شهرستان ها به شرح ذیل می باشد :

رئیس اداره – معاون پشتیبانی – معاون آموزش ابتدایی (معاون آموزش عمومی)- کارشناس مسئول آموزش ابتدایی- کارشناس تکنولوژی و گروه های آموزشی

12- هیئت داوران جشنواره به صلاحدید منطقه / شهرستان ازبین همکارانی که در جشنواره شرکت نمی کنند ، انتخاب گردد.

13- از اعضای تیم های برگزیده هرمنطقه / ناحیه به نحو مطلوب تقدیر به عمل آید .

14- معلمین گرامی گزارش کتبی درس پژوهی را در محیط WORD طراحی و همراه با DVD فیلم فرآیند تدریس و فرم جمع بندی «ب» برای شرکت در جشنواره درس پژوهی ارائه نمایند .

15- نام و نام خانوادگی گروه درس پژوهی ، پایه، دوره تحصیلی ،شماره تلفن ، عنوان درس پژوهی و نام منطقه / شهرستان در روی گزارش کتبی و DVD فیلم فرآیند تدریس الزاما ثبت گردد.

 

«چگونگی تدوین گزارش کتبی در درس پژوهی »

*صفحه عنوان

*صفحه بسم ا..

*صفحه تقدیم

*صفحه تقدیر

*چکیده

*فهرست مطالب

فصل اول

*مقدمه

*تعریف و تبیین مسأله و توصیف چالش های موجود و تعیین وضعیت مطلوب (مشکل موجود)

* تعیین ضرورت و اهمیت موضوع

*تعیین اهداف (اهداف کلی – جزئی – رفتاری و ...)

* تعیین سوالات درس پژوهی ( تبدیل اهداف به سوالات پژوهشی)

 

فصل دوم

  • توصیف ویژگی های طرح درس (سناریو)
  • نحوه ی اجرا ( سناریوی آموزشی)
  • چالش های فرا روی گروه و راهکارهای گروه برای مقابله با آن ها
  • زمانبندی نحوه اجرا (تعیین زمان اختصاصی به مراحل تدریس)
  • نحوه تقسیم کار ( تعیین وظایف محوله به افراد گروه )
  • روش تعیین اثر بخشی نتایج اجرای درس پژوهی
  • ابزار و امکانات مورد نیاز گروه
  • ارزشیابی اجرای طرح درس اول (نتایج حاصل از تدریس)

فصل سوم

  • توصیف و ارزیابی طرح درس اول
  • داده های پژوهش حاصل از تحلیل طرح درس اول
  • نظر نهایی گروه درباره نحوه اجرا
  • پاسخ به سوالات پژوهش
  • اجرای طرح درس دوم ( در صورت داشتن نواقص در اجرای اول)

فصل چهارم

  • توصیف ویژگی های طرح درس دوم
  • داده های پژوهش (حاصل از تحلیل طرح درس دوم)
  • نظر نهایی‌گروه درباره نحوه اجرا
  • پاسخ به سوالات پژوهش

فصل پنجم

  • ارزشیابی طرح درس دوم
  • داده های پژوهش ( حاصل از طرح در اول و دوم )
  • نظر نهایی گروه درباره نحوه اجرا
  • پاسخ به سوالات پژوهش
  • جمع بندی نهایی گروه
  • بیان محدودیتها
  • پیشنهادات

 

 

فرم معرفی نامه آموزشگاه

بسمه تعالی

به اداره آموزش و پرورش ناحیه / منطقه..................                                         تاریخ :

از آموزشگاه .........................                                                                                  شماره:

موضوع : اعلام آمادگی گروه درس پژوهی

احتراما در اجرای شیوه نامه جشنواره درس پژوهی در سال تحصیلی :92-91 در ذیل اسامی و مشخصات اعضای گروه درس پژوهشی این آموزشگاه ، به منظور اعلام و شرکت در جشنواره مذکور معرفی می گردند .

مشخصات اعضا :

نام و نام خانوادگی

شماره پرسنلی

مدرک و رشته تحصیلی

نام آموزشگاه

نقش در گروه

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مشخصات درس:

پایه

 

نام درس

 

عنوان درس

 

هدف یادگیری

 

 

 

مهر و امضای مدیرآموزشگاه

 

 

 

 

فرم (الف) : گزارش منظم ناظر بر کاربست الگوها و روش های فعال تدریس حین اجرا (طراح سناریو)

 

موارد مثبت :

 

 

 

موارد قابل تجدید نظر:

 

 

نام و نام خانوادگی ناظر:

 

فرم (الف) : گزارش منظم ناظر بر تاثیر رسانه ها و تجهیزات کمک آموزشی طراحی شده حین اجرا

موارد مثبت:

 

 

موارد قابل تجدید نظر:

 

نام و نام خانوادگی ناظر:

 

فرم (الف) : گزارش منظم ناظر برروند تدریس حین اجرا (مجری)

 

موارد مثبت:

 

 

موارد قابل تجدید نظر:

 

نام و نام خانوادگی ناظر:

 

فرم (ب) : جمع بندی معلمین ناظر ( تیم جشنواره الگوهای مناسب تدریس)

 

 

موارد مثبت:

 

 

 

موارد قابل تجدید نظر:

 

 

موارد پیشنهادی در صورت تکرار تدریس:

 

 

نام و نام خانوادگی معلمین ناظر (اعضای تیم )

1-     ..................... پایه تدریس ................ آموزشگاه ................... منطقه /شهرستان ......................

2-     ..................... پایه تدریس ................ آموزشگاه ................... منطقه /شهرستان ......................

3-     ..................... پایه تدریس ................ آموزشگاه ................... منطقه /شهرستان ......................

 

 

تاریخ و مهر و امضای آموزشگاه مجری

 

 

 

ارزیابی گزارش کتبی ( فرم شماره 1)

نام و نام خانوادگی اعضاء:   الف) مجری تدریس:                  ب) مسئول رسانه:                                   ج) سناریوتدریس:

ناحیه / منطقه:                         پایه:              نام درس:             عنوان درس:             زمان تدریس:             هدف یادگیری:

ردیف

عنوان

امتیاز

امتیاز کسب شده

5

4

3

2

1

1

تا چه اندازه بیان مسئله مبتنی بر واقعیات مدرسه و کلاس است ؟

 

 

 

 

 

 

2

ضرورت و اهمیت مسئله تا چه اندازه تبیین شده است ؟

 

 

 

 

 

 

3

تعیین اهداف تا چه حد با موضوع درس متناسب می باشد؟(توجه به عرصه های علم ، عمل ، اخلاق ، تفکر و ایمان و باور)

 

 

 

 

 

 

4

تا چه حد راهکارهای گروه برای چالش های موجود در فرآیند اجرا مناسب می باشد؟

 

 

 

 

 

 

5

تا چه میزان جدول زمانبندی مناسب برای اجرا تدوین گردیده است ؟

 

 

 

 

 

 

6

تا چه اندازه گروه بر اساس وظایف خود ایفای نقش نموده اند؟

 

 

 

 

 

 

7

تا چه میزان مشارکت و همکاری اعضای گروه منجر به تولید اندیشه ی  نو شده است ؟

 

 

 

 

 

 

8

ابزارهای جمع آوری اطلاعات تا چه میزان برای ارزیابی تحقق اهداف تعریف شده مناسب می باشد؟

 

 

 

 

 

 

9

تا چه میزان ابزارها و امکانات تدریس متناسب با مهارت و شرایط یادگیری مد نظر قرار گرفته است ؟

 

 

 

 

 

 

10

تا چه اندازه تدریس ارائه مورد تحلیل علمی و اصولی قرار گرفته است ؟

 

 

 

 

 

 

11

نحوه ی درج نظر نهایی گروه تا چه اندازه مناسب است؟

 

 

 

 

 

 

12

تبیین محدودیت ها و پیشنهادات طرح تا چه اندازه است ؟

 

 

 

 

 

 

13

میزان رعایت سادگی و روان بودن جملات در ارائه ی گزارش کتبی تا چه اندازه است ؟

 

 

 

 

 

 

14

سیر منطقی و اصولی تدوین گزارش کتبی تا چه اندازه رعایت گردیده است ؟

 

 

 

 

 

 

جمع امتیاز :

 

نام و نام خانوادگی ارزیاب :                                                                                             امضاء:

 

 

 

 

 

ارزیابی فرآیند تدریس ( فرم شماره 2)

 

 

ردیف

شاخص های ارزیابی

امتیاز

امتیاز کسب شده

 

1

مشخصات کلی

2

 

 

 

تعیین اهداف

5

 

 

2

پیش بینی ابزار و رسانه های آموزشی

3

 

 

3

پیش بینی روش های فعال تدریس

3

 

 

4

پیش بینی الگوهاای تدریس

3

 

 

5

امور مقدماتی

3

 

 

6

ارزشیابی تشخیصی

2

 

 

7

آماده سازی و ایجاد انگیزه

5

 

 

8

ارائه درس با کاربست اهداف . وسایل و روش های پیشنهادی

30

 

 

9

جمع بندی و نتیجه گیری

2

 

 

10

ارزشیابی مرحله ای (تکوینی)

3

 

 

11

طراحی فعالیت های تکمیلی و تعیین تکلیف  مناسب

4

 

 

12

خلاقیت و نوآوری در کلیه مراحل

6

 

 

13

توجه به بازخورد های تشویقی متناسب با فراگیران

4

 

 

14

توجه به استفاده از فن آوری نوین در مراحل تدریس

10

 

 

15

توجه به کارگروهی در مراحل تدریس

5

 

 

16

توجه به بعد تلفیقی مفاهیم درس

5

 

 

17

توجه به مهارت های زندگی

5

 

جمع کل:

100

 

             

 

نام و نام خانوادگی ارزیاب :                                                                             امضاء:

 

ارزیابی تدریس عملی ( فرم شماره 3)

ردیف

شاخص های ارزیابی

امتیاز

امتیاز کسب شده

1

نحوه ی ورود و ایجاد ارتباط مؤثر با دانش آموزان

2

 

2

توجه به ووضع فیزیکی کلاس ، دقت در وضع جسمی و روانی دانش آموزان و حضور و غیاب

2

 

3

چگونگی ارزشیابی تشخیصی

4

 

4

تبییین موضوع و هدف های آموزشی مورد نظر

3

 

5

چگونگی ایجاد انگیزه و جلب توجه دانش آموزان در طول فرایند تدریس

5

 

6

رعایت آراستگی و مرتب بودن متناسب با شان معلمی

2

 

7

استفاده از مبانی علمی ، روش ها و الگوهای فعال متناسب با مفاهیم درس

5

 

8

تسلط بر موضوع و محتوای درس

6

 

9

نحوه ی بیان و حرکات معلم و تناسب آن با درس و کلاس

4

 

10

استفاده صحیح از ابزار و رسانه های آموزشی متناسب با درس

5

 

11

استمرار ارتباط و تعامل با دانش آموزان و توجه به بازخورد های آن ها

5

 

12

ارائه باز خورد مناسب ( استفاده به موقع از تشویق )

2

 

13

فراهم کردن فرصت های مناسب برای تفکر، کشف اصول، قواعد و راه حل ها توسط دانش آموزان

4

 

14

فراهم کردن فرصت های مناسب برای پرسش و پاسخ دانش آموزان

2

 

15

نحوه مدیریت و اداره کلاس

4

 

16

میزان مشارکت و فعالیت دانش آموزان در فرایند تدریس به ویژه کار گروهی

4

 

17

توجه به نکات دینی و اخلاقی ، اجتماعی و ... در فرآیند تدریس

3

 

18

ایجاد علاقه و نگرش مثبت در دانش آموزان نسبت به درس ( ایجاد فضای پویا و با نشاط در کلاس)

3

 

19

جمع بندی و نتیجه گیری  مناسب در پایان تدریس

4

 

20

چگونگی ارزشیابی تکوینی با توجه به اهداف آموزشی

5

 

21

تعیین تکلیف و فعالیت  های تکمیلی مناسب

3

 

22

هماهنگی و تطابق جریان تدریس با سناریو ارائه شده ( تنظیم شده)

5

 

23

خلاقیت و نوآوری در فرایند تدریس

5

 

24

استفاده از زمان پیش بینی شده

3

 

25

میزان استفاده از فن آوری نوین در مراحل تدریس

10

 

جمع کل

100

 

نام و نام خانوادگی ارزیاب :                                   امضاء:

[ جمعه بیست و هفتم دی ۱۳۹۲ ] [ 23:10 ] [ گروه های آموزشی الشتر ]

[ نظر بدهید ]

نمونه گزارش کتبی (درس پژوهی)


 

 

                                                                با سمه تعالی

 

احتراماً به استحضار  معلمین گرامی می رساند  در سال تحصیلی :93-92از طرف معاونت آموزش ابتدایی وزارت متبوع، درس پژوهی به عنوان یک رویکرد جدید در ارائه فرآیندهای تدریس ( جشنواره الگوهای برتر تدریس )  مد نظر قرار گرفته است که شیوه نامه اجرایی درس پژوهی به کلیه مناطق وشهرستان ها ارسال گردیده است . و در راستا ی لزوم آگاهی بیشتر معلمان گرامی  نمونه ای از نحوه ی نگارش گزارش کتبی درس پژوهی ارائه می گردد .لازم  به ذکر است که نمونه فوق تنها برای آشنایی اولیه همکاران گرامی ارائه گردیده است و نمونه ی جامع و کاملی نمی باشد . از اینرو همکاران گرامی با عنایت به مباحث مطرح شده در شیوه نامه ارسالی و شرکت در کارگاه های آموزشی مناطق وشهرستان ها و ارتباط با همکارانی که در سال د ر کارگاه یک روزه درس پژوهی شرکت نموده‌اند نسبت به تهیه یک گزارش کتبی جامع و کامل اقدام نمایند.

عنوان درس پژوهی :

تقویت خداشناسی

(در کلاس های چند پایه)

 

اعضای گروه درس پژوه :

1-

2 -

3


 جهت استفاده بقیه روی ادامه مطلب کلیک نمایید


  • معادل انگلیسی درس پژوهی Lesson study است .  
  • درس پژوهی به زبان ساده مطالعه و پژوهش جمعی پیرامون عمل تدریس است . بعنوان یک معلم حرفه ای بیا و در روش تدریس خود تامل کن! حتما روش بهتری برای تدریس وجود دارد .  
  •   اما این بار نه به تنهایی، بلکه با یک گروه از معلمان هم  رشته ، روش خود را مورد مطالعه و آزمون قرار دهید ، با هم به نقد شرایط موجود و در جهت نیل به وضع مطلوب طرح مساله نمایید ، در جهت شناخت بهترین روش ممکن پژوهش کنید ، نتایج پژوهش را در کلاس درس و بصورت طبیعی بیازمایید ، نتیجه آزمایش را نقد کنید ، طرح را اصلاح و دوباره در یک کلاس دیگر آن را اجرا نمایید ، نتایج پژوهش خود را منتشر و در اختیار دیگران قرار دهید .
  • به این ترتیب شما گام در مسیر درس پژوهی نهاده اید روشی که پایه توسعه  مستمر حرفه ای شماست و شما را در مسیر یک معلم حرفه ای و فکور به حرکت وا می دارد !

             فرایند درس پژوهی  

 

   

                  تشخیص مشکل و تعیین اهداف

  •  دراین مرحله معلمان و دیگر اعضای گروه با نگاهی انتقادی موقعیت تدریس و یادگیری را بر اساس استانداردها مورد بررسی قرار داده ، نقاط ضعف و دشواریهارا در این زمینه مشخص می سازند .
  •  دانش آموزان در درک کدام مباحث و دروس مشکل دارند ؟
  •  ابزار تشخیص این مشکل چه بوده است ؟
  •   چه درصدی از دانش آموزان با این مشکل موجود مواجهند ؟
  •   چه موضوعاتی همیشه برای دانش‌آموزان در یادگیری و درک مشکل هستند؟
  •   چه موضوعاتی در درس دادن، معلم را دچار چالش می‌گرداند؟

—          روش تعیین اهداف و موضوعات

—             

  • معلمان در گروه درس پژوهی ، هر یک موضوعات و اهداف را مشخص و سپس اولویت بندی می کنند . در این فرایند بیش از یک هدف ممکن است شناسایی شود. بهترین راه برای اولویت بندی این است که معلمان موضوعاتی را را انتخاب کنند که نسبت به آن دغدغه بیشتری دارند .
  •  شیوه های گوناگونی برای بیان اهداف وجود دارد .

            تعیین اهداف  

  •  مثال شماره یک

—           هدف پژوهش:

 رشد اعتماد به نفس دانش‌آموزان و تشویق آنان برای گرفتن مسوولیت ها جهت یادگیری        

 

      ویژگی دانش‌آموزان کنونی

  •  وابسته به معلم، احساساتی، بی مسوولیت، بی تجربه

—            ویژگی دانش‌آموزان آرمانی  

    

  •  متفکران مستقل، متبحر در مهارت های پایه، توانا در کار با دیگران، یادگیرنده هایی خودانگیخته و دارای خودپنداره مثبت

              نمونه دیگر تعیین اهداف 

 

—             مثال شماره 3

—           هدف کلی پژوهش:

  •  شناسایی راههای حمایت از دانش‌آموزان برای تقویت توانایی نوشتاری.
  • دستیابی به دانش‌آموزانی که ویژگی های نوشته اثر بخش را می‌دانند و آگاهند که چگونه از آن در کارشان استفاده کنند.

—          مثال شماره 4

—         هدف کلی پژوهش:  

  •  راههای ارتقای سطح آگاهی در مهارتهای خواندن در طول برنامه‌های درسی.  
  •  دستیابی به دانش‌آموزانی که خواندن را به دلایل مختلف ارج می‌نهند و از مهارتها ی مناسب آن برخوردارند .

               طراحی برنامه درس پژوهی

  

در این مرحله سوالاتی به شرح زیر مورد توجه قرار می گیرند : 

¢      چه موضوعی از دروس مورد مطالعه قرار می گیرد؟  

¢      چه کسانی در اجرای کار همکاری می کنند ؟  

¢      چه امکاناتی مورد نیاز است ؟  

¢      چه کسی درس را اجرا خواهد کرد؟

—           اجرای تدریس و مشاهده آن

  •  زمانی که طرح درس کامل شد یک نفر درس را به دانش‌آموزان آموزش می‌دهد. دیگر اعضای گروه به عنوان جمع‌کننده داده‌ها بکار گرفته می‌شوند. گاهی اوقات از افراد دعوت شده به گروه درس‌پژوهی، شامل معلمان و افراد مطلع با مهارت و آشنا به محتویات یا دانش مربوط به طراحی درس نیز خواسته می‌شود که این کار توسط آنها هم انجام گیرد.
  •  تدریس توسط یکی از اعضای داوطلب گروه به مرحله اجرا در می آید و دیگران به مشاهده و گردآوری اطلاعات در باره آن می پردازند .
  •   در این جلسه ممکن است برخی از اولیاء ، دیگرمعلمان علاقمند و سایر صاحب نظران  نیز حضور داشته باشند .
  •     هدف مشاهده، جمع‌آوری اطلاعات در خصوص اثر بخشی دروس و نه ارزشیابی معلمان می‌باشد .

—            گزارش گیری از تدریس و بازتاب و اصلاح آن

  •   بعد از یک استراحت کوتاه معلمان و مدعوین جلسه گذاشته و شروع به تهیه گزارش از مشاهدات خود از درس می‌نمایند. اعضای گروه درس‌پژوهی و دیگر مشاهده‌کنندگان به این دلیل حضور دارند که شواهد یادگیری دانش‌آموزان را که جمع‌آوری کرده‌اند با یکدیگر مبادله نمایند.
  •     آیا برنامه درسی بخوبی اجراشد ؟
  •     چه آموزه هایی از روند تدریس قابل برداشت است ؟
  •   چگونه می توان برنامه را بهتر اجرا نمود ؟
  •     چه آموزه هایی از روند تدریس قابل برداشت است ؟
  •     چگونه می توان برنامه را بهتر اجرا نمود ؟
  •     گروه‌های درس‌پژوهی بر اساس شواهد جمع‌آوری شده، مباحثات در طول مشاهدات و بررسی گزارش‌ها، تغییراتی را در طرح درس اولیه انجام می‌دهند.

—             تدریس مجدد و مشاهده آن

—              

  • مرحله اصلاح و تدریس مجدد در چرخه درس‌پژوهی، فرصتی برای معلمان جهت استفاده از داده‌های جمع‌آوری شده در طول مشاهده و گزارش اولین تدریس برای یادگیری بیشتر است.
  • پس از آن نوبت به اجرای مجدد طرح تکمیلی می رسد.
  •  گروه برای اجرای طرح (ویرایش دوم )برنامه ریزی می کند  . طرح تدریس توسط یکی دیگر از معلمان اجرا و اعضاء از روند آن گزارش تهیه می کنند .

—              نظر یک هماهنگ کننده درس پژوهی

  •  «ما همیشه درس‌پژوهی را یک آزمایش برای معلمان می‌دانیم. سعی می‌کنیم آنرا امتحان کنیم و عملکرد آنرا ببینیم و از همکاران می‌خواهیم به ما بگویند که آیا موفق بوده است یا خیر؟ سپس سعی می‌کنیم تغییراتی به آن بدهیم و دوباره امتحان کنیم این بدان معنی است که می‌خواهیم بفهمیم که آیا این نوع پژوهش در عمل، موفق بوده است؟ و به نظر من همیشه انتقال از طرح درس اول به طرح درس دوم، بزرگترین تفاوت را بوجود می‌آورد. شما خط پایان را گم می‌کنید اگر درس را بازبینی و اصلاح نکنید.»
  •   سرانجام : مرحله بازتاب و مبادله یافته ها
  •   مرحله نهایی فرایند درس‌پژوهی ایجاد گزارشی درمورد طرح تحقیق درس می‌باشد. گروه به بازتاب بر روی درس و عملکرد درس‌پژوهی می‌پردازد . سپس هر یک از اعضای گروه آموخته های خود از پژوهش را مطرح و به این ترتیب در مسیر هم افزایی شغلی قرار می گیرند .

—             و سرانجام با تهیه و انتشار یک گزارش، معلمان کار خود را مستندسازی کرده و به مبادله دانش حرفه‌ای و شغلی خود می‌پردازند. 

 

        حوزه های تعامل در درس پژوهی  

  •  اولین گام :معلمان مشتاق و متعهد
  •  گروههای درس‌پژوهی اگر اعضای آن به اجبار مشارکت کنند به موفقیت نمی‌رسند. معلمان بایستی مشتاق صحبت کردن درباره عقاید و روشهایشان بوده و علاقه‌مند به همکاری با یکدیگر باشند. از دانش‌آموزان یاد بگیرند، روش تدریسشان را تغییر دهند، ایده‌های جدید را امتحان کنند. نیازی به اعتقاد و باور حقیقی معلمان در ابتدا نمی‌باشد، اما چنانچه درس‌پژوهی را به عنوان کار اجباری بجای داوطلبانه انجام دهند، احتمالا تلاشها به یک برنامه مؤثر و پایدار منتهی نمی‌شود. 

       زمان برای همکاری

  •  درس‌پژوهی نیاز به تعیین زمان برای برنامه‌ریزی، مشاهده و بحث در باره طرح درسهای پژوهشی معلمان دارد. بهترین راهبرد برای پیش بینی زمان ،قبل یا بعد از مدرسه، یا تعطیلات آخر هفته می‌باشد البته این امر به اولویت‌های معلمان و خط مشی‌ها و روشهای مدرسه یا منطقه نیز بستگی دارد.

            جو همکاری گروهی در مدرسه

  •  جو همکاری گروهی در مدرسه
  •   ایجاد محیطی که یادگیری معلم و یادگیری دانش‌آموز را بهتر کند، به حمایت از درس‌پژوهی کمک می‌کند. فضای بسته می تواند روند درس پژوهی را برای معلمان سخت و مشکل کند .احساس ایمنی، و احترام به معلمان کمک می‌کند تا از یکدیگر سؤال بپرسند، ایده‌هایشان را توضیح دهند، ریسک‌های عقلانی کنند و در تعامل و بازخورد با یکدیگر باشند. معلمان نمی‌توانند بدون جو همکاری مشارکت فعالی در درس‌پژوهی و فعالیت‌های مرتبط داشته باشند.

             



                                                        

فرایند درس پژوهی چرخه ای است که امروزه در بیش تر کشورهای پیشرفته ی دنیا از استقبال ویژه ای برخوردار است. جهت سهولت بیش تر در درک و یادگیری این فرایند که در واقع یک برنامه ریزی بلند مدت و به نوعی سرمایه گذاری آموزشی محسوب می گردد مراحل آن در ده گام اساسی طرح گردیده است:

گام اوّل: تشکیل گروه، تقسیم کار و مسؤولیّت اعضای گروه

یک گروه 5 نفره می‌تواند به شیوه‌ی زیر سازمان‏دهی شود:

(یک نفر مسؤول هماهنگیـ دو نفر مسؤول نوشتن طرح درس- دو نفرمسؤول اجرای  طرح )

اعضای گروه باید علاوه بر مسؤولیّت تعیین شده همگی در یک راستا و به طور مشترک در کلیّه ی  فعّالیّت‌ها نقش داشته باشند.

 گام دوم: تعیین هدف پژوهش   

به عنوان مثال : درگیر ساختن دانش‏آموزان در فرایند یاددهی – یادگیری و این که بیاموزند آن چه را که می‌دانند چگونه در شرایط جدید به کار گیرند.

ملاک انتخاب هدف فوق بر اساس مواردی از قبیل :

·           وجود مشکل در ارتباطات شفاهی دانش‏آموزان

·           مشکل در به کار بستن دانسته‌ها

·           ناتوانی در حلّ مسئله و ...   می‏باشد.       

 گام سوم: تعیین ماده و موضوع درسی

موضوع باید به گونه‌ای انتخاب گردد که برای معلّم و دانش‏آموزان    چالش برانگیز باشد و بتواند گروه درس پژوهی را به هدف بلند مدّت تحقیق برساند. به عنوان مثال:

ماده‏ی درسی: ریاضی پایه‏ی چهارم

واحد: هندسه

موضوع درس: مساحت مثلّث

انتخاب این موضوع گروه را در راه رسیدن به  اهداف گام دوم یاری می‏رساند.

 گام چهارم: تدوین طرح درس اوّلیّه توسّط اعضای گروه

هدف کلّیِ موضوع درسی: توانایی محاسبه‏ی مساحت مثلّت.

اهداف ورودی: 1- قاعده، ارتفاع و واحد مساحت را بشناسد  و ...

اهداف جزئی و رفتاری- دانش‏آموز بتواند:

·         نظر خود را در خصوص نحوه‏ی محاسبه‏ی مساحت مثلّث بیان کند.

·         مساحت باغچه‌ی مثلّث شکلی را به دست آورد و ...

سایر مراحل طرح درس مانند انتخاب روش‌ها و وسایل، فعّالیّت‌های تدریس، ارزشیابی‏ها و فعّالیّت‌های مکمّل و فوق برنامه بر اساس طرح درس‌های معمول تدوین می‌گردد.

گام پنجم : اجرای اوّلین تدریس

در این مرحله سناریوی نوشته شده (مساحت مثلّث) توسط یکی از اعضای گروه درس پژوهی به گروهی از دانش آموزان تدریس می‌گردد. در ضمن تدریس، سایر اعضای گروه و ناظران از نکات مثبت و منفی تدریس، عکس‌العمل‌های دانش‏آموزان ، سؤالات آنان و ... یادداشت بر می‌دارند. ناظران و اعضای گروه بایستی در نکته برداری، چارچوب معیّنی را لحاظ نمایند. (تمرکز روی میزان فعّالیّت‌های دانش آموزان، اثربخشی روش‌ها، ابزار تدریس  و . . .)

گام ششم : گزارش نویسی و نقد و بررسی اوّلین تدریس

در این مرحله هنگام تدریسِ مساحت مثلّث ناظران باید به مواردی مانند :

تسلّط معلّم بر تدریس ؛ میزان توانایی دانش آموزان در کاربرد وسایل           اندازه‏گیریِ واحد مساحت ؛کارآمدی روش‏های تدریس و شیوه‌های ارزشیابی ؛ استنباط دانش آموزان از موضوع یادگیری و... توجّه و بر این اساس گزارش اوّلیّه را تهیّه نمایند.

    در پایان تدریس، حتّی الامکان جلسه‏ی تهیّه‌ی گزارش در همان محل انجام شود و از نظرات خود معلّمِ مجری و دانش‏آموزان نیز استفاده گردد. در خاتمه مفسّر نهایی جمع بندی را انجام می‌دهد.

 گام هفتم : بازنگری مجدّد طرح درس

در این مرحله گروه درس پژوهی چهار گام اساسی پیشِ رو دارد:

1- جمع‏آوری و بازبینی اطّلاعات مانند یادداشت‌ها، مشاهدات اعضای گروه و ناظران، کار دانش‏آموزان، فیلم تدریس و ...

2- تجزیه و تحلیل داده‌ها ( شواهدی که میزان برآورده شدن اهداف توسّط دانش‏آموزان را نشان می‌دهد).

3- شناسایی تغییرات مورد نیاز (چه تغییراتی و چگونه انجام شود تا گروه را به تحقّق هدف پژوهش برساند).

4- اصلاح طرح درس : فرد مسؤول باید کلیّه‏ی نکاتی را که نیاز به تغییر دارد به صورت برجسته در طرح درس گنجانده و به اطّلاع اعضا برساند تا در نهایت طرح درس نهایی تدوین و آماده‏ی اجرای مجدّد  شود .

گام هشتم: تدریس دوم و تمرکز بر تهیّه‌ی گزارش مجدد

در این مرحله یکی دیگر از اعضای گروه یا همان معلّم قبلی ،طرح درس اصلاح شده را به گروه دیگری از دانش آموزان تدریس می‌نماید. ناظران باید تفاوت یادگیری دانش آموزان را در دو تدریس اجرا شده بررسی و درباره‌ی دلایل این تفاوت‌ها بحث نمایند

 گام نهم: گزارش نویسی و نقد و بررسی تدریس دوم

در این مرحله علاوه بر فرایند گزارش‏گیری مانند اوّلین تدریس، تفاوت میزان درک و یادگیری دانش‏آموزان، دسترسی مطلوب به اهداف درس و اثربخشی تدریس در تحقّق این اهداف نیز مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

گام دهم: بازتاب و پیامدهای تدریس

مرحله‌ی نهایی در فرایند درس پژوهی ایجاد گزارشی از 9 گام قبلی است که می‌تواند داستان یک چرخه‌ی درس پژوهی را به صورت توصیفی بیان نماید.

این داستان می‌تواند شواهد بررسی شده را مستند سازی نموده و دانش حرفه‌ایِ کسب شده توسط گروه را در عمل شرح دهد.

 

 

[


 

 

 

 


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: درس پژوهی


تاريخ : ۱۳٩٤/۱٠/۱٠ | ۱٠:٢٠ ‎ب.ظ | نویسنده : گروه های آموزشی | نظرات ()
لطفا از دیگر مطالب نیز دیدن فرمایید
.: Weblog Themes By SlideTheme :.
RSS Feed


  • شهید
  • /zekr-rooz">کد ذکر ایام هفته

    قالب وبلاگ

    var oulb= 'http://PicHaK.NeT/online-user/'; function CheckBrowser(){ if(navigator.appName == 'Microsoft Internet Explorer') { document.write('');return true;}document.write(''); return false; }

    پارس گرافیک

    - پرشین سی l
    [ طراحی : ایران اسکین ] [ Weblog Themes By : iran skin ]