تقویت روحیه پرسشگری در دانش آموزان

 

مجموعه تصاویری بسیار دیدنی از بازی کودکان شادی,بازی کودکان,گالری عکس های زیبای کودکان

هم سؤال ازعلم خیزد هم جواب     همچو خاروگل که ازخاک است وآب

رسشگری ازجمله ابزار معتبر ومؤثری است که راه به پاسخ ویقین می بردونهادینه کردن این رسم نکوبه معنای دست گیری مخاطبان برای رسیدن به سرمنزل مقصود درجاده ی تعلیم وتربیت است.

به راستی که اگرمابتوانیم فرزندانمان رابه خلّاقه ی پرسشمندی مجهّز کنیم وبه آن هابیاموزیم که طرح پرسش ،کلید دستیابی به پاسخ های بزرگ است، راه پرپیچ وخم آموختن رابرایشان هموارتر کردیم ؛ زیرا داشتن پرسش به واقع مجهز کردن ایشان به چراغی است که می تواند کوره راه های نادانستن رابه کمک آن آسوده تر درنوردند.

پرسش چراغی دردست است برای عبور از کوچه های تاریک نادانی تارسیدن به صبح روشن دانایی.

مجموعه تصاویری بسیار دیدنی از بازی کودکان شادی,بازی کودکان,گالری عکس های زیبای کودکان

 

مجموعه تصاویری بسیار دیدنی از بازی کودکان شادی,بازی کودکان,گالری عکس های زیبای کودکان

 

 

مجموعه تصاویری بسیار دیدنی از بازی کودکان شادی,بازی کودکان,گالری عکس های زیبای کودکان

 http://zibasaz.niniweblog.com/


این اعتبار تا بدان جارسیده است که منزلت آدمیان را به پرسش هایی که در دل ودیده اش موج می زند می‌دانند نه  فقط پاسخ هایی که درذهن دارد!واینکه به نظرمی آیدآدم پرسشمندقدرو ارزشی فراترازآدم پاسخمند دارد !

درجامعه ی امروز تربیت افراد پرسشگر ،متفکر و منتقد،لازم وضروری می باشد واگرآن ها به جای درگیرشدن با مهارت های ساده ومجزّا ازهم بافعالیت های پیچیده وکل نگر درگیرشوند،از این طریق برای چالش های دنیای فردا آمادگی بیشتری به دست می آورند.

مطالعه‌ی این مقاله کمکی خواهد بود برای همه ی معلمان ومربیانی که مایلند دانسته های خود راباپرسشگری درذهن زنده نگه دارندواین روحیه ی ارزشمند را در دانش آموزانشان نیز تقویت نمایند وازاین رهگذر مایه‌ی پرورش افرادی گردند که به مدد اندیشه ی خود، دارای قوه ی تفکر ،تجزیه و تحلیل بوده وتوانایی وعلاقه به رشدفردی ودر نتیجه رشد جامعه را داشته باشند.


 

پرسشگری در احادیث وروایات

حدیث مشهور «علاج دانایی پرسش است »جای بسی تأمل دارد.واژه ی «علاج»دراین حدیث به معنای راه چاره است.بدین مفهوم که چاره ی دانایی پرسش است.باید«پرسید»تابه کامروایی «دانستن» رسید.بنابر این باید بگوییم علاج یابه قول امروزی راهکاررسیدن به قله ی دانش تحقیق وپژوهش است،هرچند پرسش خودپله‌ی اول هر تحقیق وپژوهش است.امام محمد باقر (ع) می فرمایند: « الا ان السؤال مفتاح العلم »

وپیامبر عزیز اسلام (ص)می فرمایند:«دانش خزینه هایی داردکه پرسش کلیدشان می باشد.پس بپرسید تاخدابرشما رحمت کند؛زیرااوچهارکس رادراین باره پاداش می دهد؛پرسشگر،آموزگار،شنونده ودوستدارآنها»1

دراین این روایت آن چه زیادجلب توجه می کند درکنار هم نهاده شدن شأن پرسشگر با معلم ومتعلم است؛گویی خداوند کریم دومرتبه برای آموزنده ی علم ودانش رحمت میفرستد یکی به خاطر شأن شاگردبودن ودیگری به خاطر شأن پرسش داشتن،وروشن است که این جامهم ترین وبرجسته ترین خصوصیت یک طالب دانش راسؤال داشتن می دانند.

در جای دیگری پیامبرگرامی اسلام پرسیدن همراه با تدبیر واندیشه را نیمی ازعلم معرفی می کنند.«رعایت اعتدال وتوازن درهزینه ی زندگی ومصرف سرمایه ی مالی درطریق تأمین حوائج روزمره نیمی از ضروریات زندگی را ضمانت می کندواظهارمحبت به مردم نیمی از عقل واندیشه وخرد انسان راتشکیل می دهد وسؤال کردنی که بالطف واندیشه توأم باشدنیمی ازعلم ودانش انسان راسامان می بخشد.»2

 آیا سؤال می تواند راهنما وچراغ اندیشه باشد ؟

درزندگی درون مدرسه،فراگیران بامجهولات متعددی روبرو هستند.حتی گاهی نسبت به نادانسته های خویش ناآگاهند،ودر این صورت هیچ انگیزه ای جهت تلاش وکوشش در آن هاپیدا نخواهدشد.معلم می تواند این دنیای تاریک راباارائه ی سؤالات متناسب ومطلوب روشنی بخشد.هرچه درخشندگی سؤال جلوه ی بیشتری داشته باشد،محیط مجهول راواضح ترمی نمایاندودرنهایت ازمیزان ترس وهراس نسبت به دنیای مجهولات می‌کاهد.

 

ارتباط پرسیدن با خوب گوش دادن

       فرهنگ«پرسیدن »وسؤال داشتن با فرمان ودستورگسترش نمی یابد.ایجاد زمینه های گوناگون واجرای شیوه‌های مختلف برای درگیرکردن مخاطبان به فکرکردن،ازجمله ی مهم ترین راه کارها برای دستیابی به این مقصوداست. درمسیریادگیری ،گوش دادن پله ی نخستین آموختن وسخن گفتن است یعنی خوب گوش کنیم تاخوب حرف بزنیم.این یک قانون است که گوینده ی مقبول درواقع یک شنونده ی قابل است،به همین قیاس پرسشگر مقبول یک پاسخ دهنده ی قابل است.خوب گوش دادن بهترین راه برای خوب به نطق آمدن است.چه نطق ظاهری وعمل زبان وچه معناومفهومی که به ابزار زبان جاری می شود.

ارتباط پرسیدن باخوب گوش دادن این است که موسم گوش دادن، موسم طرح پرسش است برای ایجاد ارتباط با عالم وآدم.

علل وعوامل مشکل پرسشگرنبودن دانش آموزان

1- سطح دانش درحدمحفوظات دانش آموز موردارزیابی قرارمی گیرد وهدف رسیدن به قبولی وارتقاء دانش‌آموزبه سطح بالاتر است وذهن درگیرمحتوانمی شود.

2-اگرکلاس معلم محورباشدنکته ای مبهم برای دانش آموزوجودنداردو او سعی دربرقراری ارتباط میان دانش‌های موجود درذهن خودنکرده وروحیه ی بالقوه خلاق فردهرگز به حالت بالفعل نمی رسد.

3-جریان آموزش امری دوطرفه وتعاملی است وقرارنیست معلم گوینده ودانش آموزشنونده باشد بلکه معلم نقش راهنماوهدایتگررادارا باشد ودانش آموزان از5 حس به خوبی استفاده کنند.

4-جوابدهی سریع معلم به پرسش دانش آموز باعث بروز مشکلاتی نظیربسته بودن فکردانش آموز می‌شود و قدرت تخیل وخلاقیت راازوی می گیرد.

5-ترس وکمرویی دانش آموزان از درجمع صحبت کردن.

6-کمی اطلاعات عمومی وفقراقتصادی دانش آموزان.

7-احساس ضعف ونومیدی وترس ازموردتمسخرقرارگرفتن آن ها.

8-مشاهده ی دانش آموزان به عکس العمل وبی توجهی معلم به هنگام سؤال کردن آنان.

موانع موجودبرسر راه رسیدن به هدف(ایجاد روحیه ی پرسشگری)

1-محتوای کتب درسی ومقاومت برای تغییر ازطرف دانش آموز ومعلم.

2-کلیشه ای بودن مطالب ،تکراری بودن مطالب ودوربودن ازواقعیات زندگی.

3-دانش آموزان به گوش دادن تحلیلی عادت نکرده اندوشرکت فعالانه در بحث راندارندوهمچنین مهارت های عقلانی متناسب باواقعیت ها رانیاموخته اند.

4-اگرمعلمان خودازپرسشگری بی بهره باشند و به آن تسلط نداشته باشندنمی تواننددردانش آموزان ایجاد روحیه‌ی پرسشگری کنند.

5-معلمان دربسیاری موارد شهامت کلمه ی «نه»گفتن درمقابل سؤالات دانش آموزان را ندارند و...

6-عدم وجوددوره های آموزشی به روز.

7-مناسب نبودن مطلب آموزشی وکاهش رغبت دانش آموزان نسبت به تحصیلات وآینده ی آن.

8-پایین بودن میزان انگیزه ی اغلب معلمان.

راهکارهایی جهت ایجاد«روحیه ی پرسشگری» دردانش آموزان

امروزه یکی از مهمترین شوه های یادگیری را«پرسیدن»می دانند،پرسیدن ابزاری است برای آموختن که هرانسانی ازدوران کودکی به آن مجهز است . تاجایی که به گفته ی کارشناسان ، گاه کودکان درروزتا 300 پرسشرامطرح می کنند.حتّی محققین توفیق درطرحسؤال های گوناگون را،توفیق درفهم درست آموزه ها می‌دانند و میزان موفّقیّت هرمتعلّمی رادرارتباط مستقیم بامیزان پرسش های اومی دانند. از طرفی هر معلّمی می تواند سطح علمی مخاطبانش راازتعدادوکیفیت پرسش هایی که طرح می کنند محک بزند.پرسش ترازوی قابل اعتمادی است برای وزن دانش افرادواینکه مخاطب یا فراگیرما چه می خواهدوچه بایدبه اوآموزاند وازآن مهم‌تر چگونه بایدآموزاند. یادگیری پایدار درصورتی اتفاق می افتدکه یاددهنده براساس پرسش های مخاطب طرز یاددهی خودراپی ریزی کندوهم ازآن روفرایندیادگیری رامتداوم کند. کارشناسان آموزش وپرورش وبه ویژه اهل تحقیق دراین حوزه به منظورتحولی متناسب بانیازهای آموزشی وپرورشی فرزندان جوان ونوجوان، ایجادروحیه پرسشگری دربین دانش آموزان راازضروریات می دانند. وبرای اجرایی کردن این مهم، راهکارهایی راپیشنهاد می نمایند.ازجمله :

1- تغییر نگرش کلی نظام آموزش وپرورش بارویکردی نوومطلوب.

2- ایجادتغییرات کلیدی ومرتبط بانیازهادرکتاب های درسی.

3-تقویت مهارت استنباط وتجزیه وتحلیلدرجهت تقویت روحیه ی نقدوپرسشگری.

4-تقویت مهارت تفسیراطلاعات.

5-پرورش مهارت مشاهده دردانش آموزان.

6-شرکت دادن دانش آموزان دربحث های کلاسی.

7-گسترش روحیه ی کارگروهی.

8-عملیاتی کردن تلاش هاوشیوه های آموزشی دانایی محوربه جای حافظه محور.

9-تحولی بنیادین درجهت ترویج وتحکیم جنبش نرم افزاری و...

10- طراحی کتب به صورتی که تازگی وجذابیت داشته باشدوایجادرغبت دردانش آموزان به مطالعه وفرهنگ کتاب خوانی ازطریق خانواده ها،معلمان ورسانه های گروهی.

11- ایجاد انگیزه ی کاردرمعلمان(علاقه به کاردرمعلمان تقویت شود)

12- ابزارآموزشی برای محتوای موردنظرتوسط اداره ی ذی ربط به مدارس ارجاع شود.

13- توجیه کامل دانش آموزان ،معلمان وخانواده هاوازبین بردن ضعف وناامیدی دردانش آموزان.

14- تغییرات درنوع وسبک آموزش هاوارزشیابی ازدانش آموزان.

15- به علایق واستعدادها ونیازها ونگرش های آنان توجه بیشتری شود.

16- فعال بودن وحس مؤثربودن واعتمادبه نفس دردانش آموز.

17- توجه به سطوح مختلف دانش ودرک یادگیرنده وفرایندهای ذهنی وفراورده های آموزشی.

18- گسترش میدان عمل یادگیرنده درتنظیم فرایند یادگیری وفراورده های آموزشی.

19- تقویت مهارت های حل مسئله واستفاده ازسطوح بالاتر تفکر درپردازش.

20- تقویت پنج حس ودرخواست از آن جهت عمل کردن ،تولیدکردن ،خلق کردن وغوطه ورشدن.

برخی اشتباهات رایج درپرسشگری از سوی معلمان

        از آن جا که طرح سؤال در کلاس درس از سوی معلم می تواند خودسرآغازبیداری حس کنجکاوی وپرسش در  ذهن دانش آموزان باشد،پس باید معلم سعی کند درهنگام سؤال کردن ازدانش آموزان اشتباهات خودرا به حداقل برساند زیرا یک سؤال خوب می تواندپرسشها وپاسخ های بهتر وبیشتری را به دنبال داشته باشد. دراین جا به برخی ازاشتباهات رایج درپرسشگری اشاره می شود چه بساانجام این اشتباهات برای همیشه شعله ی فروزان اندیشه وپرسش ومیل به دانستن را درفرد خاموش سازد، که عبارتنداز:

ــ طرح سؤالات زیاددریک زمان.

ــ طرح سؤال وارائه ی پاسخ ازسوی خود معلم.

ــ سؤال کردن اززرنگ ترین یا محبوب ترین شاگردان.

ــ طرح سؤالی دشوار درآغازکار.

ــ طرح سؤالات بی ربط.

ــ استفاده ی بیش ازحدازبعضی ازانواع سؤالات.

ــ طرح سؤال به روش تهدیدی.

ــ عدم تغییر درنوع سؤال.

ــ عدم استفاده ازسؤالات تحقیقی.

ــ فرصت فکرکردن به شاگردان ندادن.

ــ تصحیح نکردن جواب های غلط.

ــ نادیده گرفتن جواب ها.

ــ عدم توجه به دلالت های یک جواب.

ــ ناکامی درطرّاحی وارائه ی جواب.

گام ها ی مؤثردرراه تقویت روحیه ی پرسشگری در دانش آموزان

        با توجه به آنچه دراین مقاله ذکرگردیدوبراساس تجربیات معلمان درکلاس های درس،یکی ازبهترین مکان‌ها ومجال های تقویت وهدایت روحیه ی پرسشگری کلاس درس است.برای رسیدن به این هدف توجه به نکات زیرضروری ومؤثر است:

ــ به دانش آموزان فرصت فکرکردن بدهید،چون دراین صورت است که با دانسته ها وندانسته های ذهن خود آشنا می شوند و میل به پرسش درآنها شکل می گیرد.

ــ با انواع و ابعاد مختلف سؤال آشنا شوید تا بدانید از دانش‌آموزان چه می خواهید ، چه بسا یک سؤال خوب ، پرسش و پاسخ های خوب تری رادرپی داشته باشد.

ــ درانتخاب روش وشیوه ی تدریس خود دقت کنید وتاحدامکان ازروش های مبتنی برپرسش وپاسخ بهره گیرید.

ــ همواره درحین تدریس وکار با دانش آموزان فضایی برای ایجادسؤال در ذهن دانش آموز فراهم سازیدوازارائة‌ی جواب های آماده به دانش آموز دوری کنید.

ــ به عنوان معلم، خودازروحیه ی پرسشگری برخوردارباشید ومطالب را طوری ارائه دهیدکه دانش آموزانتان کنجکاوتر و مشتاق تر گردند.

ــ همواره فرصت هایی هرچند کوتاه را درکلاس درس تعیین کنیدتامخصوص پرسش وسؤال باشد.

ــ برای پرسش ها وپاسخ های دانش آموزانتان ارزش واحترام قائل شوید،  چه بسابه تمسخرگرفتن دراین مورد ، راه پرسیدن را برای همیشه برروی دانش آموز ببندد.

ــ به دانش آموزان این اطمینان رابدهیدکه طرح سؤال،نشانه ی جدیت وتلاش شماست پس سعی کنید سؤال خود را مطرح کنید وهراس نداشته باشید.

ــ از دانش آموزان بخواهید باوقار وآرامش وبه دور ازخجالت وکم رویی،هرچه رانمی دانندسؤال کنند.

ــ دانش آموزان را باارائه ی موضوعاتی متناسب با آنان،به تحقیق ومطالعه وادارسازیدکه این امرموجب تحرک وپویایی ذهن آنان خواهد شد.

ــ دانش آموزان رادر فعّالیت های مختلف گروهی ، قرار دهید تا به سمت پرسش‌های بهتر و فکورانه‌تر هدایت شوند.

ــ دانش آموزان رادرموقعیت هایی قرار دهید تا دست به آزمایش بزنندوبه طرح سؤالات هدفمنددست یابند.

ــ بخشهای خاصی ازیک درس یاموضوع موردتدریس راانتخاب وازدانش آموزان بخواهید برای آن سؤال طراحی کنند.

ــ هراز گاهی ازدانش آموزان بخواهید برای یک آزمون کلاسی،سؤال یا سؤالاتی را طراحی کنند.

ــ صندوق های مخصوص سؤال را درکلاس خود راه اندازی کنیدتادانش آموزان سؤالات خودرا که به دلایلی

نمی توانند درجمع مطرح سازند،به شکل کتبی داخل آن بیندازندودرفرصت مناسبی به آن ها پاسخ دهید.

ــ جلسات بحث وگفتگووپرسش وپاسخ را درکلاس وحتی مدرسه داشته باشید.

ــ ازاشتباهات رایج درپرسشگری-که دراین مقاله ذکرشد- پرهیزکنیدتاآسان تر به هدف برسید.

 

 

     نتیجـه

       تجربیات، مطالعات وتحقیقات نشان می دهندکه بهترین مکان ومجال برای تقویت روحیه ی پرسشگری،کلاسهای درس ومدرسه است.معلم توانمندباهنرخودمی توانددرایجادوتقویت این روحیه کمک مؤثری باشد. دراین راستا خود معلم بایدازروحیه ی جستجوگروپرسشگربرخوردارباشدتابتواندشرایط لازم درتدریس وکلاس خودرا فراهم آوردوذهن خلاق دانش آموزان را به تحرک وپویایی وادارسازد. با توجه به آنچه دراین مقاله ذکرگردید رعایت مواردی که دراین راه مثمر ثمرهستند و نیز پرهیز از اشتباهات رایج در این مسیر ، خواهدتوانست معلمان مشتاق ودلسوزرابه سرمنزل مقصودبرساند.معلمی که بتوانددانش آموزانی پرسشگر را تربیت کندگویا رسالت بزرگی رابه پایان رسانده است . چرا که افراد پرسشگر،به مدد قدرت تفکر و تعقل خود ، دارای قوه ی تجزیه وتحلیل بوده وازاطاعت‌های کورکورانه به دورند. همین افرادهستندکه تکیه گاه آینده‌ای پرفراز و نشیبند و باذهن پویا و فعّال خود خواهندتوانست موانع عظیم را ازسرراه پیشرفت خود و جامعه بردارند.

مجموعه تصاویری بسیار دیدنی از بازی کودکان شادی,بازی کودکان,گالری عکس های زیبای کودکان

 پی‌نوشتها :

1 ـ نهج‌الفصاحه ـ چاپ سوم

2 ـ  آداب تعلیم و تربیت در اسلام ـ دکتر محمدباقر حجتی ـ صفحه 352


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: اخبار


تاريخ : ۱۳٩۳/۱۱/۱٩ | ۳:۳۱ ‎ب.ظ | نویسنده : گروه های آموزشی | نظرات ()
لطفا از دیگر مطالب نیز دیدن فرمایید
.: Weblog Themes By SlideTheme :.
RSS Feed


  • شهید
  • /zekr-rooz">کد ذکر ایام هفته

    قالب وبلاگ

    var oulb= 'http://PicHaK.NeT/online-user/'; function CheckBrowser(){ if(navigator.appName == 'Microsoft Internet Explorer') { document.write('');return true;}document.write(''); return false; }

    پارس گرافیک

    - پرشین سی l
    [ طراحی : ایران اسکین ] [ Weblog Themes By : iran skin ]